محمود سامانى
141
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
ه ) ساختن حمام و مدرسه در مدينه . « 1 » و ) آبرسانى به مكه « 2 » از آنجا كه افزايش شمار حاجيان در مكه و كمبود آب ، مشكلاتى را براى آنها ايجاد كرده بود ، امير چوپان از فرماندهان ابوسعيد براى رفع مشكل بىآبى در مكه همت گماشت و با صرف پنجاه هزار دينار و به كارگيرى كارگران فراوان و حفر كانال ، آب را از عرفه به اين شهر و ميان صفا و مروه جارى ساخت . « 3 » وى با بازسازى چشمههاى عرفه « 4 » و بازان « 5 » بدين مهم دست يافت . بر اساس گزارشى ، مرمت آنها در 726 ه . ق انجام شد . اين اقدام امير چوپان كه بدون جلب نظر دولت مماليك مصر انجام شده بود ، واكنش آنها را در پى داشت . از اين رو ، امير چوپان كه قصد داشت سفر حج انجام دهد ، با ممانعت سلطان مصر روبهرو شد . « 6 » بنا به گزارشى ، هنگامى كه بازان ، فرستاده امير چوپان براى دادن خبر جارى كردن چشمه ، به حضور سلطان مصر رسيد ، سلطان وى را بازخواست و توبيخ كرد كه چرا امير چوپان بدون اجازه و مشورت به چنين كارى اقدام كرده است . پاسخ بازان اين بود كه « سلطان مىداند كه عمل امير چوپان خير است و باقى دستور سلطان است كه بخواهد خراب كند يا آباد سازد . كارى كه انجام شد ، با مخارج امير بود . حال حكم شماست » . « 7 » ديگر اقدام امير چوپان در حرمين عبارت بود از ساختن عمارت در مسير حج .
--> ( 1 ) . تاريخ ابن الوردى ، ج 2 ، ص 274 ؛ الدرر الكامنه ، ج 1 ، ص 541 . ( 2 ) . مطلع السعدين ، ص 78 ؛ الدرر الكامنه ، ج 1 ، ص 541 . ( 3 ) . اتحاف الورى ، ج 3 ، صص 181 و 182 ؛ ذيل جامع التواريخ ، ص 134 ؛ السلوك ، ج 2 ، جزء 2 ، ص 275 . ( 4 ) . اتحاف الورى ، ج 3 ، ص 181 ؛ السلوك ، ج 2 ، جزء 2 ، ص 275 . ( 5 ) . شفاء الغرام ، ج 1 ، صص 449 و 450 . ( 6 ) . دين و دولت در ايران عهد مغول ، ج 3 ، ص 1055 . ( 7 ) . مقريزى ، ج 2 ، ص 274 .